پژوهش کتاب

یکشنبه هفدهم اردیبهشت سال 91، رهبر معظم انقلاب پس از بازدید از بیست و پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب در جمع مسئولان نمایشگاه و تعدادی از ناشران، حاضر شدند و با آنها گفتگو کردند.

رهبر  مانند همیشه نکات مهم و پرمغز و کاربردی را بیان کردند. اما از آن همه، یکی از نکات سرانجامی متفاوت گرفت و روح و جان برخی دغدغه‏مندان حوزه‏کتاب و کتابخوانی را برای تحقق این مطالبه به حق رهبر انقلاب به تکاپو انداخت.

رهبر انقلاب در آن جمع فرمودند:

یک کار مطالعه‏ ای هم به نظر من انجام بگیرد روی مفهوم نمادین این استقبال مردمی. این چیست، چه پدیده‏ای است؟ ما خب تیراژمان کم است، پایین است، کتابخوانی‏ مان در کشور کم است؛ این استقبالی که می‏ شود متناسب با اندازه کتابخوانی در کشور نیست. چرا اینجور است؟ شوق به کتاب هست، کتاب برای خیلی از مردم چشم‏ نواز است واقعاً؛ بعضی‏ها می‏ آیند همینطوری نگاه می‏ کنند، تماشا می‏ کنند؛ واقعاً هم همینجور است. ما هم آن وقت‏هایی که وقت داشتیم و جوانی و اینها، گاهی می‏ رفتیم توی کتابفروشی، فقط برای کیف کردن؛ فقط برای اینکه نگاه کنیم به این کتاب‏ها؛ گاهی دربیاوریم یک کتاب را، نگاه کنیم؛ نمی‏ خواستیم بخریم، یا پولش را نداشتیم یا کتاب نمی‏ خواستیم بخریم. اما تماشای کتاب لذت دارد، چشم‏ نواز است. این حالت امروز یک جنبه عمومی به خودش گرفته؛ ببینید چقدر مردم می‏ آیند، حالا اینجا نمایشگاه تهران است، در شهرستان‏ها هم نمایشگاه است، آنجا هم استقبال است؛ در عین حال خواندن کتاب به اندازه مطلوب نیست. علت چیست؟ این به نظر من جای مطالعه دارد، تحقیق دارد.

 

این شد که سال 92 و هم‏زمان با آغاز بیست و ششمین نمایشگاه بین‏ المللی کتاب، پژوهشی میدانی با عنوان »نظرسنجی میدانی از بازدیدکنندگان بیست و ششمین نمایشگاه بین­ المللی کتاب تهران با تأکید بر مطالعه استقبال مردم از نمایشگاه و رابطه آن با میزان مطالعه بازدیدکنندگان« در راستای لبیک به مطالبه به حق رهبر عزیز و فرزانه انقلاب صورت گرفت.

در کنار این پژوهش میدانی، دو پژوهش تطبیقی نیز انجام شد. یکی مقایسه نتایج حاصل از پژوهش اول (یعنی نظرسنجی از بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب) با شاخص های فرهنگ عمومی؛ و دیگری مقایسه نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با نمایشگاههای کتاب در دیگر کشورها.

این پژوهش ها ماحصل تلاش‏ها و دغدغه‏ های خالصانه ‏ای است که از این پس برخی نتایج آن طی یادداشت‏ هایی کوتاه منتشر خواهد شد.